Paja Jovanović – najcenjeniji srpski slikar u svetu

Biti umetnik, slikar, zahteva veliki talenat i još veći rad, a biti jedan od najvećih sve to traži u mnogo većem broju. To je znao naš čuveni slikar koji nije bio cenjen samo kod nas, već u čitavom svetu. Prkosio je sopstvenom vremenu. A poštovao je i voleo njegova dela u to vreme baš svako, od seljaka do plemića.

Pavle Paja Jovanović rođen je u Vršcu 16. juna 1859. godine kao najstariji sin uglednog fotografa Stevana Jovanovića. Njegova majka, Ernestina bila je francuskog porekla i umrla je veoma rano, dok je Paja Jovanović još uvek bio dečak.

Otac se veoma brzo oženio Marijom Di Ponti, sa kojom je dobio još pet sinova i jednu ćerku. Marija je bila dobra žena i brižna majka, pa nikada nije Paju odvajala od dece koju je rodila. Zahvaljujući njenoj ljubavi proveo je srećno detinjstvo zajedno sa braćom i sestrom.

Još kao dečak pokazivao je sklonosti prema slikanju. Njegov otac, ali i njegovi prethodnici poput Arsenija Arse Teodorovića, Pavela Đurkovića, Jovana Popovića, bili su mu veliki uzori. Njegov otac, i sam umetnik, doduše drugom vrstom, odlično je poznavao tehnike crtanja, dok je što se tiče drugih uzora mogao videti njihova dela u svom rodnom Vršcu.

Zahvaljujući crkvi u Vršcu, iako je u početku crtao skriven od drugih, ubrzo se saznaje za njegov veliki talenat. Već sa četrnaest godina dobio je svoju prvu narudžbinu, što mu nije donelo samo pohvalu već i mogućnost da upiše slikarsku Akademiju u Beču.

Ipak, da bi mogao da ode u Beč morao je pre toga da završi Gimnaziju i pohađa časove crtanja kod profesora Maholca. Zahvaljujući svom trudu postao je jedan od najboljih učenika.

Opšti slikarski kurs na bečkoj Akademiji upisuje u aprilu 1877.godine, a već za sedam meseci postaje i redovni učenik ove škole.

Foto: Pinterest.com

Nastavnik u bečkoj Akademiji mu je veoma cenjeni slikar i pedagog Kristijan Gripenkerla. Iako studije završava za samo tri godine, Paja nastavlja i dalje da se školuje i usavršava kod istog profesora na kursu za Istorijsko slikarstvo i kod profesora u majstorskoj klasi Leopolda Karla Milera, čiji je bio i najbolji učenik.

Paja Jovanović je često putovao. Voleo je svoja putovanja jer je, pre svega, na njima nalazio inspiracije za svoj rad. Proputovao je ceo Balkan i do detalja u svom bloku beležio ono što bi video. I upravo zahvaljujući inspiraciji koju je pronašao na svojim putovanjima nacrtao je slike koje su ga proslavili i donele mu finasijsku nezavisnost.

Slike kao što su Mačevanje, Guslar, Kićenje neveste, U zasedi, Arbanac… učinile su da postane cenjen i veoma tražen slikar. Takođe je u Beču 1882. godine prvi put dobio priznanje za sliku Ranjeni Crnogorac.

Seli se u London 1883. godine, jer je sklopio dogovor sa londonskom galerijom Frenč. Zahvaljujući dobroj prodaji mogao je često da putuje i to na daleka i egzotična putovanja. Iz Londona seli se u Minhen, iz Minhena u Pariz i zatim se opet vraća u Beč. 

Srpski narod i tadašnja vlast bili su ponosni na ovog umetnika i zahvalni mu što ih na najbolji način predstavlja u svetu. 1884. godine izabrali su ga za dopisnog člana Srpskog učenog društva, a 1888. izabran je i za redovnog člana Srpske kraljevske akademije. Ovo je svečano proglašeno tek kada je i održana njegova prva izložba u Beogradu 1893.godine.

Foto: Pinterst.com

Svoje značajne istorijske kompozicije, kao što je Seoba Srba počinje da slika od 1895. godine. U to vreme za Paju Jovanovića počinje sasvim nova faza u slikarstvu. Koristio je sve što je mogao, natpise, svedočenja ljudi… kako bi crtao što vernije.

Sliku Takovski ustanak radio je po naređenju kralja Milana Obrenovića. Ipak, jedna od njegovih najzačajnijih slika bila je Krunisanje cara Dušana u Skoplju za cara Srba, Grka i Bugara za koju je i dobio zlatnu medalju u Parizu.

Pored istorijskog slikanja radio je i kao ikonopisac. Jedna od njegovih najznačajnijih dela u ovoj oblasti su Sveti Sava miri braću, Sveti Sava kruniše prvovenčanog, Spaljivanje mošti Svetog Save i mnoga druga dela. Ikonostas je radio u Sabornoj crkvi u Novom Sadu, u crkvi u Dolovu i Sremskim Karlovcima, zatim u manastiru Sopoćani.

Početkom 1900-ih godina u njegovim delima počinju da preovlađuju portreti. U vreme svog boravka u Americi 1903.godine naslikao je portret Mihajla Pupina i njegove ćerke. Kao veoma cenjen i uticajan slikao je portrete careva, kraljeva, tadašnjih prinčeva i princeza, među njima i portrete crnogorskog prestolonaslednika Danila i njegove sestre, pa čak i samog kralja Nikole.

Foto: Pinterest.com

Međutim, najviše pažnje posvetio je ženskim likovima. Crtanje portrete žena za njega je značilo slikanje lepote. Njegovi portreti Gospođa Mirka, Gospođa Štraus, Igračica Bergel i mnogi drugi pokazivali su žensku lepotu i gracioznost.

Najviše je voleo da slika svoju suprugu Mili sa kojom se venčao 1917. Godine, dok je za vreme Prvog svetskog rata živeo u Ženevi i slikao potrete bogatih plemića.  Slikao ih je uvek kao lepe i mlade, nikada kao stare i ružne, jer nije želeo da ih vidi na taj način. Smatrao je da je veština naći lepotu u svemu.

Nakon završetka rata jedno vreme boravi u Srbiji, tačnije u Beogradu gde je slikao potrete kralja Aleksandra Karađorđevića i kraljice Marije Karađorđević. Osim toga i dekorisao je kapelu na Dedinju. Oduševljeni portretom kraljice Marije u Bukureštu ga angažuju da radi portrete tamošnje elite.

Paja Jovanović voleo je Beograd i uvek mu se rado vraćao, pa je 1939. godine rešio i da se zauvek preseli u Beograd. Nažalost tu provodi teške godine okupacije i rata. Iako star i dalje je slikao.

Iako se vratio u Beč, Beograd i Srbiju je smatrao svojim domom.

Muzeju u Beogradu poklonio je svoje najvrednije stvari, alate sa kojima je radio, početne slike i skice. Danas je to muzej Paje Jovanovića. U Vršcu je poklonio kuću dobrotvornoj zadruzi Srpkinja, a u toj kući otvoreno je obdanište.

Naš čuveni slikar, cenjen u celom svetu, umro je u Beču 30. novembra 1957. godine. Zahvaljujući njegovim delima i humanosti njegov duh i dalje živi.

Suza Milošević

Jesen nam donosi mnogo modnih promena i mogućnosti poigravanja na najlepšim paletama tonova. Boje koje su bile zaboravljene, ove sezone su se vratile na velika vrata i omogućile damama da uživaju noseći ih na svojim omiljenim odevnim predmetima. Uz sve novitete koji su prikazani na revijama u svetu, najviše pažnje privukle su jarke boje, koje su osvojile mnoga ženska srca.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *